Praca z traumą emocjonalną

❓ Czym jest trauma w ujęciu pracy z ciałem?

Trauma to głęboko niepokojące lub przytłaczające doświadczenie, które w danym momencie przekracza nasze możliwości skutecznego poradzenia sobie. Manifestuje się w ciele, emocjach i psychice. O tym, czy dane doświadczenie stanie się traumą, decyduje nie samo wydarzenie, lecz sposób, w jaki osoba je postrzega i na nie reaguje – jej zdolność do przetworzenia wywołanych przez nie doznań.

❓ Jak ciało przechowuje traumę?

Ciało przechowuje traumę w postaci wzorców napięć (zwanych „zbroją” w bioenergetyce). Nierozwiązana trauma manifestuje się w tkankach miękkich, zwłaszcza w powięzi, która magazynuje emocjonalną i fizjologiczną reakcję stresową.

• Gdy reakcja przetrwania (walka/ucieczka) nie zostanie ukończona, energia zostaje uwięziona w układzie nerwowym i mięśniach.

• Chroniczne napięcie mięśniowe, szczególnie w mięśniu lędźwiowym (psoas), który magazynuje reakcje walki/ucieczki, jest bezpośrednio związane z traumą.
  
  

❓ Jakie są kluczowe reakcje ciała na zagrożenie?

Układ nerwowy, zgodnie z teorią poliwagalną, wykorzystuje trzy podukłady do zarządzania stresem:

1. Nerw błędny brzuszny: Stan relaksu, poczucie bezpieczeństwa i połączenia społecznego.

2. Układ współczulny: Reakcja „walcz lub uciekaj”, charakteryzująca się wysokim pobudzeniem, lękiem, przyspieszonym tętnem i spłyconym oddechem.

3. Nerw błędny grzbietowy: Reakcja „zamrożenia” (freeze) lub wyłączenia (shutdown), która następuje, gdy ucieczka lub obrona są niemożliwe. Objawia się odrętwieniem, dysocjacją i głębokim zmęczeniem.
   
   

❓ Czym jest „Wir Traumy” i jak z niego wyjść?

Wir traumy to silny, samonapędzający się cykl negatywnych emocji, doznań i wspomnień związanych z nierozwiązaną traumą. Jego energia wciąga osobę w spiralę cierpienia, wysokiego pobudzenia i zawężonej uwagi. Kluczem jest wspieranie naturalnej zdolności ciała do uzdrawiania, uwalnianie zbędnej energii oraz skupienie na budowaniu spokoju i bezpieczeństwa.

❓ Jakie techniki stosuje się w pracy z traumą, aby zapobiec retraumatyzacji (ponownemu przeżywaniu traumy)?

Zapobieganie retraumatyzacji jest priorytetem. Stosuje się dwie kluczowe techniki:

• 💡 Miareczkowanie (Titerowanie): Oznacza pracę z traumą w małych, możliwych do przyswojenia dawkach. Napięcia są uwalniane stopniowo, warstwa po warstwie, bez pośpiechu.

• 💡 Pendulacja: Polega na kierowaniu świadomości klienta naprzemiennie na obszary napięcia/dyskomfortu i na obszary spokoju i odprężenia/rozluźnienia. Ten wahadłowy ruch uwagi pomaga regulować układ nerwowy i zapobiega zbyt wysokiemu pobudzeniu lub zamrożeniu.
  
  

❓ Czym jest „Okno Tolerancji”?

Okno tolerancji to zakres pobudzenia, w którym osoba może optymalnie funkcjonować, przetwarzać emocje i radzić sobie ze stresem. Pozostając w tym oknie, klienci czują się bezpieczni i mogą przetwarzać przechowywane doświadczenia. Jeśli klient wychodzi poza to okno (w stan nadmiernego pobudzenia – walka/ucieczka, lub niedostatecznego pobudzenia – zamrożenie/odrętwienie), istnieje ryzyko retraumatyzacji, dlatego terapeuta powinien pomóc mu powrócić do tego bezpiecznego zakresu.

❓ Jakie znaczenie ma praca z zasobami w uzdrawianiu traumy?

Odnajdywanie zasobów jest istotnym elementem procesu leczenia traumy, ponieważ pomagają one klientom poczuć się bezpiecznie i stabilnie. Zasoby pełnią rolę kotwicy, która zapewnia stabilny grunt w obliczu trudnych emocji i odczuć w ciele, umożliwiając głębsze wejście w pracę. Zasoby mogą być wewnętrzne (np. poczucie spokoju, siły) lub zewnętrzne (np. naturą, bliskimi osobami).

❓ Dlaczego emocje, takie jak gniew, są ważne w procesie uwalniania traumy?

Praca z ciałem uwalnia energię przetrwania i zatrzymane emocje. Wyrażenie emocji jest niezbędne do przetworzenia i zintegrowania traumy.

• Gniew zajmuje szczególne miejsce, ponieważ, gdy płynie naturalnie w bezpiecznej atmosferze, może mieć potężną siłę transformacji, pomagając ustanawiać granice i przywracając poczucie godności, siły i autonomii.

• Tłumiony gniew przyczynia się do napięcia i emocjonalnego znieczulenia.
  
  

❓ Czym jest odreagowanie somatyczne i jak powinien na nie reagować terapeuta?

Odreagowanie somatyczne to naturalne reakcje ciała, które uwalniają nagromadzoną energię traumy. Może objawiać się drżeniem, mrowieniem, ciepłem, a także płaczem, śmiechem, a nawet nagłymi wybuchami gniewu.

• Terapeuta musi zapewnić bezpieczną, wolną od ocen przestrzeń dla tych reakcji, uznając je jako mądrość ciała dążącego do uwolnienia.

• Głośne uznanie tych reakcji (np. „Widzę, że twoja noga drży”) pomaga klientowi poczuć się dostrzeżonym i wspieranym.
  
  

❓ Czym jest dysocjacja i jak ją rozpoznać w trakcie sesji?

Dysocjacja to mechanizm psychosomatyczny, w którym osoba odłącza się od swoich myśli, uczuć lub odczuć fizycznych, aby poradzić sobie ze zbyt dużym stresem. Typowe objawy dysocjacji to:

• Ograniczona wrażliwość lub odrętwienie na doznania ciała.

• Trudności w opisywaniu doznań fizycznych.

• Unikanie kontaktu wzrokowego lub nieobecne, zamglone spojrzenie.

• Spowolniona lub niespójna mowa.

• Ciało może wydawać się zesztywniałe i zamrożone.

Jeśli dysocjacja się pojawi, jest to sygnał, by zatrzymać się i delikatnie przywrócić klienta do chwili obecnej poprzez techniki ugruntowujące i uważny dotyk.

❓ Jaka jest rola terapeuty w pracy z traumą?

Rola terapeuty polega na:

• Katalizowaniu naturalnych procesów samoregulacji klienta.

• Tworzeniu przestrzeni pełnej bezpieczeństwa i zaufania.

• Unikaniu rozwiązywania problemów; emocje to doświadczenia, które należy przeżyć i zrozumieć.

• Wspieraniu spontanicznych zachowań i ruchów klienta, zamiast wymuszania rozluźnienia.

• Zachowaniu Obecności, ugruntowania, współczucia i empatii.
  
  

❓ Dlaczego granice i zgoda są kluczowe w pracy z traumą przez ciało?

Ustalanie i przestrzeganie jasnych granic jest kluczowe dla stworzenia bezpiecznego środowiska i ochrony klienta przed ponowną krzywdą.

• Zgoda w pracy z traumą to ciągła komunikacja, a nie jednorazowa umowa.

• Klient musi czuć się uprawniony do stawiania granic i mówienia „nie” w dowolnym momencie, co pomaga mu odzyskać poczucie kontroli.

• Terapeuta powinien być uważny na niewerbalne sygnały (oddech, napięcie) dyskomfortu klienta, ponieważ nie zawsze komunikuje on swoje potrzeby werbalnie.

• Należy również unikać „zalania” emocjonalnego, czyli sytuacji, w której zbyt wiele materiału zostaje uwolnione zbyt szybko.
  
  

❓ Kiedy praca z ciałem jest przeciwwskazana w kontekście traumy?

Głęboka praca z ciałem jest niewskazana w przypadku:

• Poważnych uzależnień (np. od heroiny).

• Bycia pod wpływem substancji odurzających.

• Niedawnych operacji, złamań lub urazów kości.

• Osteoporozy.

• Niekontrolowanego nadciśnienia, żylaków, zaburzeń krzepnięcia krwi lub problemów sercowo-naczyniowych.

• Ciąży (zwłaszcza pierwszy trymestr).

• Poważnych zaburzeń psychicznych, takich jak nieleczona choroba afektywna dwubiegunowa lub schizofrenia, ponieważ intensywne doznania fizyczne mogą wywołać destabilizację emocjonalną lub flashbacki.
  
  

❓ Co jest ważne po sesji uwalniającej traumę?

Po sesji kluczowa jest integracja. Zaleca się:

• Danie sobie czasu i przestrzeni na powrót do równowagi.

• Utrzymywanie otwartości ciała poprzez ruch (np. taniec, medytacje).

• Nawodnienie (picie dużej ilości płynów).

• Odłożenie na kilka dni ważnych życiowych decyzji.

• Pamiętanie, że sesja otwiera proces, a nie kończy go definitywnie, oraz kontynuowanie wsparcia u innych specjalistów w razie potrzeby.